Tak o nim czytamy w Katechizmie Kościoła Katolickiego: „Ci, którzy umierają w łasce i przyjaźni z Bogiem, ale nie są jeszcze całkowicie oczyszczeni, chociaż są już pewni swego wiecznego zbawienia, przechodzą po śmierci oczyszczenie, by uzyskać świętość konieczną do wejścia do radości nieba. To końcowe oczyszczenie wybranych, które jest czymś całkowicie innym niż kara potępionych, Kościół nazywa czyśćcem” (KKK 1030-1031).

Co na temat czyśćca mówi Pismo Święte? Autorzy natchnieni nie piszą wprost na jego temat. Jednak już w Starym Testamencie znajdujemy pewne myśli, że również po śmierci możliwy jest lepszy los niż ten, który wypracowaliśmy sobie na ziemi. Tak bowiem czytamy na temat postępowania Judy Machabeusza, który był przekonany o tym, że istnieje zmartwychwstanie: „Gdyby bowiem nie był przekonany, że ci zabici zmartwychwstaną, to modlitwa za zmarłych byłaby czymś zbędnym i niedorzecznym, lecz jeśli uważał, że dla tych, którzy pobożnie zasnęli, jest przygotowana najwspanialsza nagroda – była to myśl święta i pobożna. Dlatego właśnie sprawił, że złożono ofiarę przebłagalną za zabitych, aby zostali uwolnieni od grzechu” (2Mch 12,43-45).

Zasadnicza myśl autora jest taka, że ci, którzy pobożnie zakończyli swoje życie, otrzymają od Boga najwspanialszą nagrodę. Za tych zaś, którzy zmarli w grzechu należy się modlić, aby byli uwolnieni od jego konsekwencji. Bóg zatem może człowiekowi już po śmierci odpuścić jego grzechy i winy z nimi związane. Konieczna jest jednak modlitwa. Oczywiście nie tych zmarłych, lecz tych, którzy pozostali przy życiu.

W nieco mniej jasny, a wręcz tajemniczy sposób, do tematu czyśćca nawiązuje Paweł: „Ten, którego dzieło wzniesione na fundamencie przetrwa, otrzyma zapłatę; ten zaś, którego dzieło spłonie, poniesie szkodę: sam wprawdzie ocaleje, lecz tak jakby przez ogień” (1Kor 3,14-15).

Apostoł ukazuje podwójny skutek próby ognia. Pierwszy, to zbawienie wieczne udzielone wiernym przez Pana („otrzyma zapłatę”). Drugi, to wynik negatywny: „poniesie szkodę”. Jednak pojawia się dalej tajemnicze „ocaleje...”. Owo „ocalenie przez ogień” w historii badań nad tym tekstem było rozumiane jako aluzja do czyśćcowego oczyszczenia.

Czym zatem jest czyściec? Nie ma on jakiegoś określonego wyglądu. Jest raczej stanem dojrzewania do miłości. Nazwa pochodzi od greckiego aktharterion czy łacińskiego purgatorium i oznacza oczyszczenie. Jest stanem bytowania tych, którzy w chwili śmierci nie byli w stanie grzechu ciężkiego, jednak byli obciążeni drobnymi winami. Ich niedoskonałość nie pozwala im na oglądanie Boga, co staje się przyczyną ich cierpienia, ale cierpienia oczyszczającego. Jest to więc proces oczyszczenia, przez który człowiek zostaje uwolniony od wszelkiej zmazy grzechu. A dzięki temu może osiągnąć chwałę nieba. Wracając jednak do wcześniejszej myśli, modlitwa i ofiara żyjących mogą skrócić ten czas oczyszczenia.

Na koniec jeszcze jedno pytanie: Czy wszyscy znajdą się w czyśćcu przed wejściem do nieba? Stan łaski uświęcającej nie gwarantuje jeszcze zbawienia. Konieczne jest nadto darowanie wszystkich kar za grzechy. Jeśli jednak ktoś umiera w stanie łaski uświęcającej i w stanie całkowitego odpuszczenia kar za grzechy (odpustu), to wówczas z pewnością trafia prosto do nieba. To tchnie nadzieją.