Spotkałam się z opinią, że ksiądz, który porzuci sutannę, może po uzyskaniu zwolnienia od papieża wziąć ślub kościelny. Czy to prawda?

Odpowiedź eksperta
Kilka tygodni temu pisałem o wdowcu, który został księdzem, a teraz otrzymałem pytanie odnoszące się do podobnej, lecz odwrotnej sytuacji – księdza, który porzuciwszy stan duchowny, związał się z kobietą i założył rodzinę. Pierwszą sprawą, którą należy poruszyć, jest to, że żyjemy w czasach rozmaitych kryzysów związanych z wiernością swojemu powołaniu, zatem to, co jest widoczne w przypadku rozpadających się małżeństw i rodzin, nie omija także osób duchownych. Nie jestem w stanie odpowiedzieć, ilu księży porzuca stan duchowny – nie jest to zresztą problem obecny w zadanym przez czytelniczkę pytaniu. Nie chcę też wchodzić w rozmaite przyczyny takiego stanu rzeczy.

Odnośnie do meritum pytania – warto wspomnieć, że w Kodeksie prawa kanonicznego wymienione są trzy sposoby utraty stanu duchownego. Pierwszym z nich jest orzeczenie nieważności święceń, które jednak jest stosowane bardzo rzadko. Drugi polega na wymierzeniu kary w postaci wydalenia ze stanu duchownego – kara taka jest najwyższa w porządku prawnym Kościoła i dotyczy najpoważniejszych przestępstw w rozumieniu prawa kanonicznego. Trzeci sposób to droga dyspensy, czyli łaski ze strony Stolicy Apostolskiej. Ponieważ w przypadku wydalenia ze stanu duchownego i reskryptu Stolicy Świętej utrata stanu duchownego nie niesie ze sobą dyspensy od obowiązku celibatu, należy o taką prosić biskupa Rzymu.

„Zwolnienie”, które pojawiło się w pytaniu, nazywa się zatem dyspensą i istotnie taka sytuacja jest możliwa. Należy pamiętać, że prośba o dyspensę jest podwójna – uprasza się o zwolnienie ze wszystkich obowiązków wynikających z przyjętych święceń wraz z dyspensą od celibatu. Postępowanie jest dwuetapowe: pierwszy przeprowadza się na poziomie lokalnym – diecezjalnym, a następnie akta przesyłane są do Stolicy Apostolskiej, konkretnie do Kongregacji ds. Duchowieństwa, i tam następuje weryfikacja przypadku na poziomie apostolskim. Gdy kongregacja uzna, że dany przypadek należy przedstawić Ojcu Świętemu, ten może udzielić łaski w postaci dyspensy. Po tych wszystkich czynnościach informuje się petenta, że może zawrzeć sakramentalny związek małżeński.