Reklama

Wiara

O trudnościach w czytaniu Biblii

Z czytaniem Biblii jest trochę jak z lekarstwami. Żeby wyzdrowieć, nie wystarczy kupić leku, trzeba go jeszcze zażyć – mówi ks. Wojciech Węgrzyniak.

Niedziela Ogólnopolska 49/2021, str. 24-25

[ TEMATY ]

Biblia

Pismo Święte

Karol Porwich/Niedziela

Jacek Kowalski: W Najbardziej praktycznej książce świata omawia Ksiądz zasady czytania Biblii. Jedna z nich mówi, żeby wprowadzić to, co się czyta, w życie. Ale o ile w przypadku Ewangelii wszystko jest w miarę jasne, o tyle w odniesieniu do Starego Testamentu sprawa się komplikuje. Czy każdą starotestamentalną scenę da się wprowadzić w życie?

Ks. Wojciech Węgrzyniak: O tej zasadzie mówi sam Jezus. Człowieka, który wyłącznie słucha Słowa, porównuje do kogoś, kto buduje dom na piasku. Na początku wszystko wygląda fajnie, ale już pierwsze trudności obnażają nietrwałość takiej budowli. Ten natomiast, kto słucha Słowa i wprowadza je w życie, przypomina człowieka, który buduje na skale. Jego konstrukcja duchowa jest tak mocna, że żadne przeciwności jej nie naruszą. Ta zasada jest szalenie ważna, bo ona tworzy z nas nowych ludzi. Jeśli będziemy tylko czytać, to nic się w naszym życiu nie zmieni. To trochę tak jak z lekarstwami. Nie ten jest zdrowy, kto kupuje lekarstwa, ale ten, kto je kupuje, a potem w sposób właściwy aplikuje. Tak samo nie ten jest najedzony, kto dużo gotuje, ale ten, kto po prostu je. Chodzi nie o to, by tylko czytać Pismo Święte, ale o to, by się nim karmić.

W Starym Testamencie jest wiele fragmentów, którymi bez problemu można się kierować w życiu. Weźmy Psalm 23: „Chociażbym przechodził przez ciemną dolinę, zła się nie ulęknę, bo Ty jesteś ze mną” (por. w. 4), albo zalecenie z Księgi Syracha: „Nie oskarżaj, zanim dokładnie nie zbadasz” (por. 11, 7). Ale rzeczywiście wiele jest takich scen, których nie można wprost wprowadzić do swojego życia. Wymagają one, powiedziałbym, pewnej wstępnej obróbki. Posłużę się znowu analogią do jedzenia. Są produkty, które można jeść na surowo, nawet ze skórką, np. jabłko. Lecz z jajkiem już tak łatwo nie jest – wiadomo, że trzeba najpierw zdjąć skorupkę. Podobnie jest z niektórymi starotestamentalnymi fragmentami. Trzeba je „obrać”, żeby wydobyć z nich to, co cenne.

Reklama

Sobór Watykański II w Konstytucji dogmatycznej o Objawieniu Bożym Dei verbum podkreśla, że Pismo Święte przekazuje prawdę ważną dla naszego zbawienia. I tak rzeczywiście jest. Tylko ta prawda nie jest podana tak samo jak np. w podręczniku do geografii czy historii. Trzeba podjąć trud „wyciągnięcia” z Biblii tego, co istotne. Podczas czytania będziemy się borykać z problemem niezrozumienia. Trzeba umieć odłączyć warstwę, nazwijmy to: historyczną – czyli tę „skorupkę” – i szukać prawdy ukrytej pod spodem.

Czy to znaczy, że brak odpowiedniej wiedzy może być utrudnieniem w czytaniu Pisma Świętego?

Święty Augustyn w De doctrina Christiana mówi, że Pismo Święte czytamy przede wszystkim po to, by bardziej kochać Boga i bliźniego. Jeśli po lekturze Pisma Świętego bardziej kochasz, to znaczy, że dobrze je czytałeś. Nieważne, że nie przeczytałeś do końca albo nie zrozumiałeś wszystkiego. Ważne, że kochasz. Jeśli natomiast po przeczytaniu Pisma Świętego tracisz wiarę i zdolność do kochania bliźnich, to znaczy, że coś jest nie tak z aplikacją Słowa. Żeby to wyjaśnić, nawiążę znów do lekarstw. W aptekach mamy różne płyny i tabletki, które służą naszemu zdrowiu, jeśli dobrze z nich korzystamy. Ale gdy zaaplikujemy je niewłaściwie, mogą się okazać wręcz trujące.

Chodzi nie o to, byśmy się bali i za każdym razem szukali rady biblisty – tak jak zasięgamy opinii farmaceuty, ale żebyśmy po prostu szukali tego, co jest dla nas pożyteczne. Gdy wchodzimy do księgarni i widzimy publikacje w obcym języku, to przecież nie mamy obowiązku ich kupować. Po prostu kierujemy się w stronę regału, który będzie dla nas bardziej odpowiedni. Jeżeli zatem jakieś słowo pomaga mi w wierze, to w porządku, a jeśli mam wątpliwości lub czegoś nie rozumiem, to albo szukam wyjaśnienia, albo po prostu tę kwestię pomijam.

Reklama

Nie ma człowieka, który by w Piśmie Świętym nie znalazł czegoś dla siebie. Jeżeli nie w Apokalipsie, to może w Księdze Tobiasza; jeśli nie w Księdze Hioba, to w Pieśni nad pieśniami albo w Księdze Rodzaju. Warto jednak pamiętać, że nabywanie wiedzy, zasięganie opinii specjalistów i czytanie komentarzy zawsze pozwala poszerzyć horyzonty i zrozumieć pewne sprawy nieco głębiej.

W Starym Testamencie pojawiają się sceny okrucieństwa, zbrodnie, niektóre nawet z rozkazu Bożego. Wielu ludzi ma trudności z ich rozumieniem...

W Piśmie Świętym pokazane są różne sposoby reakcji na zło – mniej i bardziej doskonałe. Mamy zatem kilka różnych poziomów reagowania na krzywdę. Na najbardziej pierwotnym poziomie jest zemsta. Lamek w Księdze Rodzaju mówi np., że jeśli ktoś mu zrobi krzywdę, to on go zabije: „Gotów jestem zabić człowieka dorosłego, jeśli on mnie zrani, i dziecko – jeśli mi zrobi siniec!” (Rdz 4, 23-24). Wyższy poziom reakcji na zło to opisana w Księdze Wyjścia zasada: „Oko za oko, ząb za ząb”, która głosiła, że reakcja ma być adekwatna do uczynionego zła, czyli jeśli ktoś mi wyłupi jedno oko, to ja mu nie wyłupię dwojga, tylko też jedno (por. Wj 21, 23-25).

Jeszcze wyższy poziom rozwoju w reagowaniu na zło prezentują tzw. psalmy złorzeczące. Ich nadawcy deklarują, że w reakcji na zło oni nie odpłacą tym samym, tylko pójdą się „wygadać” przed Bogiem na zasadzie: „Panie Boże, zabij go, bo ja już nie wiem, co mu zrobię”. Przykładowo w Psalmie 137 czytamy takie słowa: „Córo Babilonu, niszczycielko, szczęśliwy, kto ci odpłaci za zło, jakie nam wyrządziłaś! Szczęśliwy, kto schwyci i rozbije o skałę twoje dzieci” (por. w. 8-9). Brzmi to strasznie, ale paradoksalnie jest to już wyższy poziom niż zasada „Oko za oko, ząb za ząb”. Nie odpłacam bowiem złem za zło, ale całą odpłatę zostawiam Bogu, wyrażam wszelkie negatywne emocje tylko przed Nim.

Reklama

Pozostaje jeszcze najdoskonalszy sposób reagowania na krzywdę. Naucza o nim Jezus, kiedy mówi o miłości nieprzyjaciół: „(...) jeśli cię ktoś uderzy w prawy policzek, nadstaw mu i drugi” (Mt 5, 39).

Czy zatem psalmy złorzeczące trzeba odczytywać jako sposób reagowania na krzywdę?

Dla mnie są one strefą buforową. Dzisiaj nie odmawiamy już psalmów złorzeczących, choć dyskutuje się na ich temat, choćby na internetowych forach. Ale jeszcze w czasie II wojny światowej księża radzili ludziom, którzy nienawidzili Niemców, by za pokutę odmawiali te psalmy. Idea była taka, by zamiast szukać zemsty, skierować frustrację w innym kierunku. Jeśli masz się wściekać na zewnątrz, to już lepiej wylej tę swoją wściekłość przed Bogiem. Dzisiaj też szukamy takich stref buforowych – gdy nie radzimy sobie z negatywnymi emocjami, idziemy pobiegać albo na basen. Tak to właśnie działa.

Tak czy inaczej – psalmy złorzeczące, postrzegane jako całość, są wyrazem tego, że ja, człowiek, jestem jeszcze niedoskonały. Nie umiem wybaczać i kochać tak jak Pan Jezus. Wiem już jednak, że zemsta nie jest żadnym rozwiązaniem. Chcę po prostu wylać wszystkie swoje żale przed Bogiem, wiedząc, że On mnie zrozumie.

Ks. Wojciech Węgrzyniak kapłan archidiecezji krakowskiej, znany rekolekcjonista, adiunkt w Katedrze Egzegezy Starego Testamentu na Wydziale Teologicznym UPJPII w Krakowie.

2021-11-30 08:34

Ocena: +3 -1

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Adam i Chrystus

Słowo „Adam” to imię pierwszego człowieka stworzonego przez Boga, ale i imię, które dziś nosi wiele osób. W swej treści to słowo kryje też znacznie więcej. Jest ono określeniem charakteryzującym każdego człowieka. Łączy się z hebrajskim słowem Adama(h), którym określana jest ziemia czy rola. Tym samym Adam to ktoś, kto zamieszkuje ziemię daną mu przez Boga. Uprawia ją, rzucając w nią ziarna, i zbiera jej owoce. Jest jej mieszkańcem. Życie człowieka zależy od ziemi podobnie jak od niego zależy jej rozwój. Ziemia stanowi przestrzeń dla istnienia człowieka, on zaś jest jej ukoronowaniem. Tym samym Adam to zarówno konkretny człowiek powołany do istnienia, jak i cała ludzkość stworzona przez Boga. Owo imię niesie ze sobą również bolesną prawdę o ludzkiej słabości, gdyż Adam, który wszystko otrzymał od Boga, odwrócił się od Niego. Uznał, że sam sobie może wystarczyć i niczym Bóg kierować własnym życiem, wyznaczając, co jest dobre, a co złe. Paradoksalnie ten, którego istnienie zależne jest od ziemi, chciał sam wznieść się ponad nią i zawładnąć zarówno nią, jak i swym życiem. Ta próba zakończyła się bolesnym upadkiem, raną przekazywaną niczym spadek z pokolenia na pokolenie wraz z darem życia. Tej rany nie było w stanie zasklepić nawet Prawo przyniesione przez Mojżesza, potomka Adama. Ono jedynie jeszcze bardziej ukazywało rozdwojenie między pragnieniem dobra a bezmiarem zła. Nie uwalniało też od dramatu ludzkiej śmierci i zrodzonej z niej niepewności co do dalszego losu człowieka.

CZYTAJ DALEJ

Leon Knabit OSB: Są ludzie, którzy wszystko wiedzą lepiej…

2023-02-06 08:35

[ TEMATY ]

o. Leon Knabit

Robert Krawczyk

Wciąż musimy się uczyć. Od małego dziecka. Najpierw uczymy się chodzić i podstawowych zasad higieny. Uczymy się mówić, nazywać rzeczy i wyrażać swoje stany uczuciowe. Przedszkole uczy kontaktów w grupie i wprowadza w wiedzę, którą otrzymuje się na kolejnych stopniach nauczania. Dochodzą jeszcze języki obce i nauka zawodu.

Ile to ludzi pracowało, aby nas czegokolwiek nauczyć. Począwszy od rodziców aż po wychowawców i nauczycieli różnych stopni. Nie zawsze o wszystkich pamiętamy i okazujemy im należną wdzięczność… Natomiast trzeba zdecydowanie mówić NIE wszystkim, którzy uczą złych rzeczy, jak kłamstwa, kradzieży czy niezgodnych z etyką zachowań seksualnych. A potem już i my sami, niezależnie od tego co robimy, stajemy się nauczycielami w szerszym tego słowa znaczeniu. Wokoło nas jest tyle ludzi, którzy czegoś nie umieją. Obowiązkiem wdzięczności względem tych, którzy nas uczyli, jest pouczyć ich, przez co pomagamy im w życiu. Trzeba jednak unikać wtrącania się zawsze i we wszystko. Są ludzie, którzy wszystko wiedzą lepiej i dlatego czują się upoważnieni do poprawiania każdego i zwracania mu uwagi. Tacy są utrapieniem otoczenia. Druga skrajność to obojętność względem tych, którzy czegoś nie potrafią, a czasem wręcz irytacja: „powinien to wiedzieć!”. Powinien, ale nie wie, więc poucz go cierpliwie. W ten sposób wnosi się w otoczenie pokój i dobro, którego tak dziś brakuje. A Pan Jezus, który widzi nasze uczynki, powie nam kiedyś: „byłem nieumiejętnym, a pouczyliście Mnie”.

CZYTAJ DALEJ

Turcja/ KG PSP: pierwszy uratowany człowiek przez polskich strażaków

2023-02-07 15:46

[ TEMATY ]

trzęsienie ziemi

PAP/EPA/NECATI SAVAS

Polscy strażacy wspólnie z tureckimi ratownikami wydobyli z gruzowiska w Besni żywego mężczyznę. To pierwszy uratowany człowiek przez naszych ludzi - poinformował komendant główny Państwowej Straży Pożarnej gen. brygadier Andrzej Bartkowiak.

Polska grupa ratownicza HUSAR Poland, która we wtorek dotarła do tureckiego miasta Besni, po południu rozpoczęła poszukiwania ludzi uwięzionych pod gruzami po trzęsieniu ziemi. Nadal trwa rozpoznanie, ale do akcji ruszyły już pierwsze zespoły ratownicze.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję