Reklama

Gościszów silny rodziną i pečenicą

Nowogrodziec to gmina specyficzna. Po II wojnie światowej tylko dwie wsie zasiedlili tutaj osadnicy z Kresów, resztę - polscy reemigranci z ówczesnej Jugosławii. Wśród wsi zamieszkiwanych przez reemigrantów miejsce szczególne zajmuje Gościszów, w którym odbywa się do dziś Święto Pečenicy. W parku podworskim pieczone są wówczas na kiju całe świnie - to owa pečenica. W tym roku wśród gości spotkaliśmy miejscowego proboszcza - ks. Ryszarda Jerie

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Pobożni, pracowici, rodzinni - charakteryzuje parafian Ksiądz Proboszcz. - Dam przykład, jacy to dobrzy i rodzinni ludzie. W pewnej rodzinie źle się działo, kobieta wyjechała do Niemiec, ojciec został sam z pięciorgiem dzieci. Niestety, zmarł. Gdzie indziej byłby pewnie problem: co z dziećmi, ale nie u nas! Jeszcze tego samego dnia dzieci zabrały do domu nauczycielki i zaczęły wychowywać jak swoje. Kobieta, która porzuciła potomstwo, potem przyjechała, zaczęła go szukać najpewniej dlatego, że liczyła, iż w Niemczech będzie dostawać na nie dodatek. Związała się tam z mężczyzną. Wieś dzieci nie oddała. W ogóle tutejsze rodziny były wielodzietne, dziś to się już trochę zmieniło.

Ślogi też zabrali na wędrówkę ludów

Reklama

To, że Gościszów jest silny rodziną, widać świetnie właśnie podczas Święta Pečenicy. W kilku miejscach pieką się na wolnym ogniu świnie, a obok biesiadują całe rodziny, m.in. rodzina Łaniochów. Pomysłodawcą tej imprezy był Jan Łaniocha, zmarły rok temu. Gromadził sprzęty gospodarstwa domowego, które jego rodacy wyjeżdżając z Bośni zabrali ze sobą na tzw. ziemie odzyskane, m.in. maszynkę do siania kukurydzy, pług, szatkownicę do kapusty, mielnice do obróbki lnu, przetak do przesiewania zboża i ślogi do wbijania kołków. Śloga to rodzaj tłuczka z drewna, dużych rozmiarów. To jak duże musiały być kołki, które nimi wbijano? Aleksandra Łaniocha tłumaczy, że chodzi o kołki w... płotach. Zabierano co się da, choć z Jugosławii do Polski droga daleka, ale jak żyć z uprawy roli, gdy nie ma sprzętów?
Kolekcja powstała przy pomocy żony pana Jana - Aleksandry. Pani Aleksandra jest duszą towarzystwa. Śpiewa w zespole prezentując folklor polski z Galicji i bośniacki. Jest ze sceną za pan brat - widać to z jej popisu z koleżanką, gdy wcielają się w dwie wesołe kumy.
Ta scenka świadczy, że ludzie znają się tu od pokoleń, świetnie się ze sobą czują, są wspaniale zintegrowani. Charakterystyczne: pomysł, żeby organizować Święto Pečenicy, to pomysł oddolny a nie urzędniczy - wspomnianego Jana Łaniochy. Czeka się na niego tu cały rok i przygotowuje się, zbierając np. jesienią jabłka, śliwki i inne owoce na napoje wysokoprocentowe, które muszą przecież swoje odstać, żeby nabrać mocy.
- Gościszów jest wyjątkowy, bo tu osiedli ludzie z jednej wsi - Nowego Martyńca. Natomiast w większości pozostałych wsi, zamieszkałych przez reemigrantów z byłej Jugosławii, są już ludzie z różnych miejscowości - mówi burmistrz Nowogrodźca Marek Relich.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Podole było przeludnione

Aleksandra Łaniocha: - Nasi pradziadowie wyemigrowali do Bośni z Podola, bo było przeludnione. Osiedli w Odpoczywalce, Nowym i Starym Martyńcu. Ile wykarczowali lasu, tyle mieli pola ornego. Wielu naszych umarło, bo nie było opieki lekarskiej. Gdy wybuchała II wojna światowe, nasi poszli do serbskiej partyzantki. Bo Serbowie byli antyhitlerowcami. Dobrze, że poszli. Bo trzeba było walczyć z wrogiem. Po wojnie patrzono na nas w Jugosławii z szacunkiem. Polski dywizjon tak się świetnie spisał, że Tito chciał nam dać znakomite ziemię w Sławonii, ale nasi postanowili wrócić do Polski. Namawiali do tego wysłannicy polskiej ambasady. Na ziemiach odzyskanych czekają na was wygodnie domy, żyzne pola - kusili. Nikt nikogo nie przymuszał do wyjazdu. Ci, co chcieli, zostali na ojcowiźnie. Bo niektórzy bali się jechać w nieznane. Przyjechałam na Dolny Śląsk w 1946 r., towarowych wagonem, mając cztery lata.
Tak trafili na Dolny Śląsk nie tylko polscy przesiedleńcy z Jugosławii i Rumunii, ale i z Kresów wschodnich Polski, m.in. ze Lwowa, Stanisławowa, Wilna, Grodna.

Śpiewali i groch łuskali

Reklama

W Gościszowie reemigranci z Jugosławii trzymali się razem, więc udało się zachować zwyczaje. Stare pieśni przechodziły z matki na córkę, m.in. podczas prac polowych i gospodarskich. Śpiewano je, żeby nadać pracy odpowiedni rytm. I żeby czas się nie dłużył. Podczas łuskania grochu, darcia piór, peruszania (obierania z łusek pokrywających kolbę) kukurydzy, której uprawiano w Bośni bardzo dużo i robiono z niej mąkę, dlatego w menu tamtejszych Polaków było dużo potraw kukurydzianych, mamałyga, gołąbki z kaszą kukurydzianą i placki kukurydziane.
Na wspólnym muzykowaniu spotykano się też w domach. Na przykład w domu rodzinnym Małgorzaty Potockiej, której mama lubiła śpiewać, a ojciec był organistą, więc muzyka była miłym gościem w ich domu. Zrodził się pomysł, żeby założyć zespół. 28 lat temu zarejestrowała go Franciszka Misiewicz. Tak narodziły się „Gościszowianki”, w którym występuje m.in. Małgorzata Potocka i Aleksandra Łaniocha. Działają przy nim dwa zespoły: „Herody” i „Małe Gościszowianki”. W pierwszym występują chłopcy, w drugim dziewczęta. Oba prowadzi Małgorzata Potocka.

„Herody” od pokoleń

Nazwa zespołu „Herody” wzięła się od spektaklu bożonarodzeniowego, który w Gościszowie wystawiono po raz pierwszy w latach 50. XX wieku, więc wkrótce po przybyciu na Dolny Śląsk Polaków z ówczesnej Jugosławii (dziś to teren Bośni). Alojzy Hyjek (zmarł jesienią ub. roku), który go wyreżyserował, oparł się na scenariuszu, który Polacy zabrali do Bośni z Galicji, a potem na Dolny Śląsk i pilnują go, jak źrenicy oka, bo to skarb, namacalny dowód ciągłości kulturowej, jedno ze świadectw pochodzenia przodków. W Gościszowie „Herody” wystawia już czwarte pokolenie, ile grało w nich w Bośni - trudno dziś nawet policzyć. Za to wiadomo, że reżyserią „Herodów” w Jugosławii trudnił się Wojciech Hyjek, ojciec Alojzego.
W Kazimierzu nad Wisłą, podczas Ogólnopolskiego Konkursu Kapel i Śpiewaków, jednym z najbardziej renomowanych imprez tego typu w Polsce, „Gościszowianki” zdobyły m.in. dwukrotnie pierwsze miejsce za widowiska. - Białe głosy - komplementują je jurorzy.

Smętnie, ale pięknie o Polsce

A śpiewają „Gościszowianki” m.in.: „Opowiedz mi kukułeczko o Polsce nowineczkę. Opowiem ci nowineczkę, oj nowinkę, nowinę, że niejeden ojciec, matka zapłacze za swym synem. Niechaj oni się nie martwią i niech oni nie płaczą, na Józefa ta dolinie, tam się z nami zobaczą”. Co znaczy: nie płacz nad synem, bo z czasem spotkamy się razem w niebie, na zielonych łąkach Pana Boga. Słowa piękne i wstrząsające. Liryczna opowieść z czasów I wojny światowej, gdy Polacy walczyli pod sztandarami austriackiego cesarza. Walczyli, bo musieli, będąc jego poddanymi.
- Dziadek mojego męża pisał do babci z frontu, że marzy choćby o kartoflach z kaszą. To było dziadowskie jedzenie, ale wtedy ludzie umierali z głodu - mówi Aleksandra Łaniocha.
Ale i w czasie pokoju bywało ciężko Polakom w Bośni, bo chleb w górskich glebach rodzi się z trudem. Tamtejsza kuchnia, choć prosta, była jednak urozmaicona. I smaczna. Grube pajdy chleba własnego wypieku z masłem, ciasta, pierogi, płaty pečenicy, pita na wiele sposobów - najczęściej z nadzieniem z dyni lub sera, więc albo na słodko, albo na kwaśno. Tak prezentuje się stół „Gościszowianek”, gdy dają pełen pokaz folklorystyczny.

Radosna flaszka

Czasem na stół wjeżdża też butelka, która ponoć jest dobra na smutki, ale w południowym klimacie kojarzy się głównie z chwilami radosnymi. W Jugosławii winogron w bród, więc i rakija i wina tam przednie. Chusteczka przykrywająca czoło, bluzka na stójeczce, zapaska, kwiecista spódnica - strój Polki z Bośni jest prosty, dlatego „Gościszowianki” na pokazy stylizują go na bogatszy. Jednak podczas festiwali, gdy w jury zasiadają etnografowie, wszystko jest po Bożemu. Gdy trzeba, panie występują nawet boso.
Co ciekawe, polskie pieśni galicyjskie i pieśni bośniackie śpiewają w Gościszowie też ludzie młodzi. Talenty wyłapuje Małgorzata Potocka. W szkole.
Rodzin, które są spoza byłej Jugosławii, można policzyć w Gościszowie na palcach jednej ręki. To niejedyna wieś w rejonie Bolesławca, w której po II wojnie światowej osiedli reemigranci z Bałkanów, ale tylko w Gościszowie organizowane jest „święto pečenicy” - zawsze w pierwszy weekend lipca. Ale czas szybko popłynie i nie obejrzymy się, jak przyjdzie Boże Narodzenie, więc wkrótce na wielu przeglądach będzie można zobaczyć „Herody” z Gościszowa. Tego typu imprezy robią na Dolnym Śląsku furorę, a największą renomą cieszy się Festiwal Tradycji Dolnego Śląska, organizowany przez Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Kolejny odbył się 24-25 października 2009 r. we wrocławskiej operze. „Gościszowianki” też wystąpiły.

2010-12-31 00:00

Oceń: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

10 mało znanych faktów o objawieniach w Fatimie

[ TEMATY ]

Fatima

objawienia fatimskie

Family News Service

Karol Porwich/Niedziela

Maryja ukazywała się w Fatimie raz w miesiącu od 13 maja do 13 października 1917 roku. Z objawieniami fatimskimi i ich historią związane są fascynujące fakty, wciąż niestety mało znane lub zapomniane. Przypominamy kilka z nich.

Cud słońca, którego świadkami były dziesiątki tysięcy ludzi. Małe dzieci, którym w odległej portugalskiej wiosce objawiała się Maryja. Matka Boża przekazała im trzy tajemnice fatimskie. Dwie z nich zostały upublicznione w 1941 roku, trzecia zaś na ujawnienie czekała aż do 2000 roku. Te fakty są powszechnie znane. Ale co właściwie wydarzyło się na wzgórzach w środkowej Portugalii 105 lat temu? I jakie znaczenie ma to dla Kościoła w XXI wieku? Mija właśnie 105 lat odkąd trojgu pastuszkom ukazała się Matka Boża.
CZYTAJ DALEJ

Watykan: 13 maja Msza św. w rocznicę zamachu na św. Jana Pawła II

2025-05-12 15:41

Vatican Media

W 44. rocznicę zamachu na św. Jana Pawła II - 13 maja o godz. 18.00 - sprawowana będzie Msza święta w Bazylice Watykańskiej przy ołtarzu katedry św. Piotra. Wstęp wolny dla wszystkich - poinformował kard. Stanisław Dziwisz, były sekretarz Papieża Polaka.

Rok po zamachu 13 maja 1982 roku św. Jan Paweł II udał się do Fatimy, aby podziękować na ocalone życie. Pielgrzymom zebranym w Fatimie wyznał: „Pragnę powiedzieć wam w zaufaniu: ...kiedy przed rokiem, na Placu św. Piotra miał miejsce zamach, gdy odzyskałem świadomość, myśli moje pobiegły natychmiast do tego Sanktuarium, ażeby w Sercu Matki Niebieskiej złożyć podziękowanie... We wszystkim, co się wydarzyło, zobaczyłem - i stale będę to powtarzał - szczególną matczyną opiekę Maryi”.
CZYTAJ DALEJ

Konstytucja – nauki z historii. Obchody Święta Konstytucji 3 Maja w Kolbuszowej

2025-05-12 22:24

Alina Ziętek-Salwik

Wiwat po uchwaleniu Konstytycji w wykonaniu uczniów LO w Kolbuszowej

Wiwat po uchwaleniu Konstytycji w wykonaniu uczniów LO w Kolbuszowej

Głównym punktem obchodów była uroczysta Msza św. w intencji Ojczyzny odprawiona w kościele pw. Wszystkich Świętych. Po nabożeństwie przemaszerowano do Miejskiego Domu Kultury. Pod tablicą upamiętniającą uchwalenie Konstytucji 3 Maja przedstawiciele poszczególnych instytucji złożyli biało-czerwone kwiaty. Kolejnym punktem obchodów był wygłoszony przez Dariusza Fusa, dyrektora Liceum Ogólnokształcącego im Janka Bytnara, referat na temat okoliczności powstania i uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Jej znaczenie miało charakter zarówno polityczny jak i moralny - wynikało z szacunku do Prawa Bożego. Twórcy Konstytucji uważali, że ład w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym może być podstawą potęgi narodu pod warunkiem, że jest oparty na Bożych przykazaniach. Część artystyczną uroczystości pt. ”Konstytucja-nauki z historii” przygotowali uczniowie LO w Kolbuszowej.

Pierwsza część oparta była na scenkach ukazujących moment rozbiorów Polski przez trzy sąsiadujące mocarstwa: Rosję (carycę Katarzyną zagrała Zuzanna Stępień, Austrię (cesarza Franciszka Józefa zagrał Kacper Szwed) i Prusy (króla Fryderyka zagrał Krzysztof Wojtyczka). Rozcięcie mapy Polski szablą musiało wzbudzić w widzach dreszcz emocji, bo przypomniało wszystkim tamten tragiczny dla Polaków czas i zapewnienia władców, że król Stanisław August Poniatowski (Szymon Kozłowski) będzie nadal królem, ale mocarstwa pomogą mu w rządzeniu. Druga scenka pokazała, że sami Polacy zdobyli się na wypracowanie Konstytucji 3 Maja, która była drugim, również pod względem nowoczesności, dokumentem po konstytucji amerykańskiej. Świadczyła o mądrości Polaków. W tej scence wystąpili: poseł Ignacy Potocki (Kacper Szwed), reformator Hugo Kołłątaj (Krzysztof Wojtyczka) i marszałek Sejmu Stanisław Małachowki (Filip Albrycht). Król Stanisław August Poniatowski (Szymon Kozłowski) odczytał postanowienia tego dokumentu. Następnie, przy dźwiękach poloneza Wojciech Killara, aktorzy inscenizacji opuścili salę.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję