Reklama

Gościszów silny rodziną i pečenicą

Nowogrodziec to gmina specyficzna. Po II wojnie światowej tylko dwie wsie zasiedlili tutaj osadnicy z Kresów, resztę - polscy reemigranci z ówczesnej Jugosławii. Wśród wsi zamieszkiwanych przez reemigrantów miejsce szczególne zajmuje Gościszów, w którym odbywa się do dziś Święto Pečenicy. W parku podworskim pieczone są wówczas na kiju całe świnie - to owa pečenica. W tym roku wśród gości spotkaliśmy miejscowego proboszcza - ks. Ryszarda Jerie

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Pobożni, pracowici, rodzinni - charakteryzuje parafian Ksiądz Proboszcz. - Dam przykład, jacy to dobrzy i rodzinni ludzie. W pewnej rodzinie źle się działo, kobieta wyjechała do Niemiec, ojciec został sam z pięciorgiem dzieci. Niestety, zmarł. Gdzie indziej byłby pewnie problem: co z dziećmi, ale nie u nas! Jeszcze tego samego dnia dzieci zabrały do domu nauczycielki i zaczęły wychowywać jak swoje. Kobieta, która porzuciła potomstwo, potem przyjechała, zaczęła go szukać najpewniej dlatego, że liczyła, iż w Niemczech będzie dostawać na nie dodatek. Związała się tam z mężczyzną. Wieś dzieci nie oddała. W ogóle tutejsze rodziny były wielodzietne, dziś to się już trochę zmieniło.

Ślogi też zabrali na wędrówkę ludów

To, że Gościszów jest silny rodziną, widać świetnie właśnie podczas Święta Pečenicy. W kilku miejscach pieką się na wolnym ogniu świnie, a obok biesiadują całe rodziny, m.in. rodzina Łaniochów. Pomysłodawcą tej imprezy był Jan Łaniocha, zmarły rok temu. Gromadził sprzęty gospodarstwa domowego, które jego rodacy wyjeżdżając z Bośni zabrali ze sobą na tzw. ziemie odzyskane, m.in. maszynkę do siania kukurydzy, pług, szatkownicę do kapusty, mielnice do obróbki lnu, przetak do przesiewania zboża i ślogi do wbijania kołków. Śloga to rodzaj tłuczka z drewna, dużych rozmiarów. To jak duże musiały być kołki, które nimi wbijano? Aleksandra Łaniocha tłumaczy, że chodzi o kołki w... płotach. Zabierano co się da, choć z Jugosławii do Polski droga daleka, ale jak żyć z uprawy roli, gdy nie ma sprzętów?
Kolekcja powstała przy pomocy żony pana Jana - Aleksandry. Pani Aleksandra jest duszą towarzystwa. Śpiewa w zespole prezentując folklor polski z Galicji i bośniacki. Jest ze sceną za pan brat - widać to z jej popisu z koleżanką, gdy wcielają się w dwie wesołe kumy.
Ta scenka świadczy, że ludzie znają się tu od pokoleń, świetnie się ze sobą czują, są wspaniale zintegrowani. Charakterystyczne: pomysł, żeby organizować Święto Pečenicy, to pomysł oddolny a nie urzędniczy - wspomnianego Jana Łaniochy. Czeka się na niego tu cały rok i przygotowuje się, zbierając np. jesienią jabłka, śliwki i inne owoce na napoje wysokoprocentowe, które muszą przecież swoje odstać, żeby nabrać mocy.
- Gościszów jest wyjątkowy, bo tu osiedli ludzie z jednej wsi - Nowego Martyńca. Natomiast w większości pozostałych wsi, zamieszkałych przez reemigrantów z byłej Jugosławii, są już ludzie z różnych miejscowości - mówi burmistrz Nowogrodźca Marek Relich.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Reklama

Podole było przeludnione

Aleksandra Łaniocha: - Nasi pradziadowie wyemigrowali do Bośni z Podola, bo było przeludnione. Osiedli w Odpoczywalce, Nowym i Starym Martyńcu. Ile wykarczowali lasu, tyle mieli pola ornego. Wielu naszych umarło, bo nie było opieki lekarskiej. Gdy wybuchała II wojna światowe, nasi poszli do serbskiej partyzantki. Bo Serbowie byli antyhitlerowcami. Dobrze, że poszli. Bo trzeba było walczyć z wrogiem. Po wojnie patrzono na nas w Jugosławii z szacunkiem. Polski dywizjon tak się świetnie spisał, że Tito chciał nam dać znakomite ziemię w Sławonii, ale nasi postanowili wrócić do Polski. Namawiali do tego wysłannicy polskiej ambasady. Na ziemiach odzyskanych czekają na was wygodnie domy, żyzne pola - kusili. Nikt nikogo nie przymuszał do wyjazdu. Ci, co chcieli, zostali na ojcowiźnie. Bo niektórzy bali się jechać w nieznane. Przyjechałam na Dolny Śląsk w 1946 r., towarowych wagonem, mając cztery lata.
Tak trafili na Dolny Śląsk nie tylko polscy przesiedleńcy z Jugosławii i Rumunii, ale i z Kresów wschodnich Polski, m.in. ze Lwowa, Stanisławowa, Wilna, Grodna.

Śpiewali i groch łuskali

W Gościszowie reemigranci z Jugosławii trzymali się razem, więc udało się zachować zwyczaje. Stare pieśni przechodziły z matki na córkę, m.in. podczas prac polowych i gospodarskich. Śpiewano je, żeby nadać pracy odpowiedni rytm. I żeby czas się nie dłużył. Podczas łuskania grochu, darcia piór, peruszania (obierania z łusek pokrywających kolbę) kukurydzy, której uprawiano w Bośni bardzo dużo i robiono z niej mąkę, dlatego w menu tamtejszych Polaków było dużo potraw kukurydzianych, mamałyga, gołąbki z kaszą kukurydzianą i placki kukurydziane.
Na wspólnym muzykowaniu spotykano się też w domach. Na przykład w domu rodzinnym Małgorzaty Potockiej, której mama lubiła śpiewać, a ojciec był organistą, więc muzyka była miłym gościem w ich domu. Zrodził się pomysł, żeby założyć zespół. 28 lat temu zarejestrowała go Franciszka Misiewicz. Tak narodziły się „Gościszowianki”, w którym występuje m.in. Małgorzata Potocka i Aleksandra Łaniocha. Działają przy nim dwa zespoły: „Herody” i „Małe Gościszowianki”. W pierwszym występują chłopcy, w drugim dziewczęta. Oba prowadzi Małgorzata Potocka.

Reklama

„Herody” od pokoleń

Nazwa zespołu „Herody” wzięła się od spektaklu bożonarodzeniowego, który w Gościszowie wystawiono po raz pierwszy w latach 50. XX wieku, więc wkrótce po przybyciu na Dolny Śląsk Polaków z ówczesnej Jugosławii (dziś to teren Bośni). Alojzy Hyjek (zmarł jesienią ub. roku), który go wyreżyserował, oparł się na scenariuszu, który Polacy zabrali do Bośni z Galicji, a potem na Dolny Śląsk i pilnują go, jak źrenicy oka, bo to skarb, namacalny dowód ciągłości kulturowej, jedno ze świadectw pochodzenia przodków. W Gościszowie „Herody” wystawia już czwarte pokolenie, ile grało w nich w Bośni - trudno dziś nawet policzyć. Za to wiadomo, że reżyserią „Herodów” w Jugosławii trudnił się Wojciech Hyjek, ojciec Alojzego.
W Kazimierzu nad Wisłą, podczas Ogólnopolskiego Konkursu Kapel i Śpiewaków, jednym z najbardziej renomowanych imprez tego typu w Polsce, „Gościszowianki” zdobyły m.in. dwukrotnie pierwsze miejsce za widowiska. - Białe głosy - komplementują je jurorzy.

Reklama

Smętnie, ale pięknie o Polsce

A śpiewają „Gościszowianki” m.in.: „Opowiedz mi kukułeczko o Polsce nowineczkę. Opowiem ci nowineczkę, oj nowinkę, nowinę, że niejeden ojciec, matka zapłacze za swym synem. Niechaj oni się nie martwią i niech oni nie płaczą, na Józefa ta dolinie, tam się z nami zobaczą”. Co znaczy: nie płacz nad synem, bo z czasem spotkamy się razem w niebie, na zielonych łąkach Pana Boga. Słowa piękne i wstrząsające. Liryczna opowieść z czasów I wojny światowej, gdy Polacy walczyli pod sztandarami austriackiego cesarza. Walczyli, bo musieli, będąc jego poddanymi.
- Dziadek mojego męża pisał do babci z frontu, że marzy choćby o kartoflach z kaszą. To było dziadowskie jedzenie, ale wtedy ludzie umierali z głodu - mówi Aleksandra Łaniocha.
Ale i w czasie pokoju bywało ciężko Polakom w Bośni, bo chleb w górskich glebach rodzi się z trudem. Tamtejsza kuchnia, choć prosta, była jednak urozmaicona. I smaczna. Grube pajdy chleba własnego wypieku z masłem, ciasta, pierogi, płaty pečenicy, pita na wiele sposobów - najczęściej z nadzieniem z dyni lub sera, więc albo na słodko, albo na kwaśno. Tak prezentuje się stół „Gościszowianek”, gdy dają pełen pokaz folklorystyczny.

Radosna flaszka

Czasem na stół wjeżdża też butelka, która ponoć jest dobra na smutki, ale w południowym klimacie kojarzy się głównie z chwilami radosnymi. W Jugosławii winogron w bród, więc i rakija i wina tam przednie. Chusteczka przykrywająca czoło, bluzka na stójeczce, zapaska, kwiecista spódnica - strój Polki z Bośni jest prosty, dlatego „Gościszowianki” na pokazy stylizują go na bogatszy. Jednak podczas festiwali, gdy w jury zasiadają etnografowie, wszystko jest po Bożemu. Gdy trzeba, panie występują nawet boso.
Co ciekawe, polskie pieśni galicyjskie i pieśni bośniackie śpiewają w Gościszowie też ludzie młodzi. Talenty wyłapuje Małgorzata Potocka. W szkole.
Rodzin, które są spoza byłej Jugosławii, można policzyć w Gościszowie na palcach jednej ręki. To niejedyna wieś w rejonie Bolesławca, w której po II wojnie światowej osiedli reemigranci z Bałkanów, ale tylko w Gościszowie organizowane jest „święto pečenicy” - zawsze w pierwszy weekend lipca. Ale czas szybko popłynie i nie obejrzymy się, jak przyjdzie Boże Narodzenie, więc wkrótce na wielu przeglądach będzie można zobaczyć „Herody” z Gościszowa. Tego typu imprezy robią na Dolnym Śląsku furorę, a największą renomą cieszy się Festiwal Tradycji Dolnego Śląska, organizowany przez Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Kolejny odbył się 24-25 października 2009 r. we wrocławskiej operze. „Gościszowianki” też wystąpiły.

2010-12-31 00:00

Ocena: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Wytrwajcie w miłości mojej!

2024-05-03 22:24

[ TEMATY ]

rozważania

O. prof. Zdzisław Kijas

Agata Kowalska

Wytrwajcie w miłości mojej! – mówi jeszcze Jezus. O miłość czy przyjaźń trzeba zabiegać, a kiedy się je otrzymuje, trzeba starać się, by ich nie spłoszyć, nie zmarnować, nie zniszczyć. Trzeba podjąć wysiłek, by w nich wytrwać. Rzeczy cenne nie przychodzą łatwo. Pojawiają się też niezmiernie rzadko, dlatego cenić je trzeba, kiedy się wreszcie je osiągnie, trzeba podjąć starania, by w nich wytrwać.

Ewangelia (J 15, 9-17)

CZYTAJ DALEJ

Rozważania na niedzielę: Jak się uczyć miłości?

2024-05-02 20:31

[ TEMATY ]

rozważania

ks. Marek Studenski

Mat.prasowy

To jest wręcz szalone że współczucie i empatia mogą zmienić świat szybciej niż konflikty i przemoc. Każdego dnia doświadczamy sytuacji, które testują naszą wrażliwość - naszą miłość do siebie samego do bliźnich i oczywiście do Boga.

Czy możemy się tak przygotować by te testy zdać pomyślnie, by one nas nie rozbiły?

CZYTAJ DALEJ

Za nami doroczna pielgrzymka Przyjaciół Paradyża

2024-05-05 19:17

[ TEMATY ]

Przyjaciele Paradyża

Wyższe Seminarium Duchowne w Paradyżu

Karolina Krasowska

Głównym punktem pielgrzymki była Msza św. pod przewodnictwem bp. Tadeusza Lityńskiego

Głównym punktem pielgrzymki była Msza św. pod przewodnictwem bp. Tadeusza Lityńskiego

Modlą się o nowe powołania i za powołanych, a także wspierają kleryków przygotowujących się do kapłaństwa. Dziś przybyli do Wyższego Seminarium Diecezjalnego na doroczną pielgrzymkę.

5 maja odbyła się diecezjalna pielgrzymka „Przyjaciół Paradyża" do Sanktuarium Matki Bożej Wychowawczyni Powołań Kapłańskich w Paradyżu. Spotkanie rozpoczęło się od Godzinek o Niepokalanym Poczęciu NMP i konferencji rektora diecezjalnego seminarium ks. Mariusza Jagielskiego. Głównym punktem pielgrzymki była Msza św. pod przewodnictwem bp. Tadeusza Lityńskiego. – Gromadzimy się przed obliczem Matki Bożej Paradyskiej jako rodzina Przyjaciół Paradyża w klimacie spokoju, wyciszenia, refleksji i modlitwy, ale przede wszystkim w klimacie ofiarowanej miłości, o której tak dużo usłyszeliśmy dzisiaj w słowie Bożym – mówił na początku homilii pasterz diecezji. – Dziękuję wam za pełną ofiary obecność i za to całoroczne towarzyszenie naszym alumnom, kapłanom i tym wszystkim wołającym o rozeznanie drogi życiowej, dla tych, którzy w tym roku podejmą tę decyzję. Nasza modlitwa podczas Eucharystii jest źródłem i znakiem pewności, że jesteśmy we właściwym miejscu, bowiem Pan Jezus jest z nami i gwarantuje owocność tego spotkania swoim słowem, mówiąc „bo, gdzie są zebrani dwaj lub trzej w Imię Moje, tam Jestem pośród nich”.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję