Akcja „Burza” to działania bojowo-dywersyjne, prowadzone przez Armię Krajową na tyłach wojsk hitlerowskich przed wkroczeniem Armii Czerwonej na ziemie polskie. Została zaplanowana przez Komendę Główną Armii Krajowej. Celem tej militarnej i politycznej Akcji Podziemnego Państwa Polskiego było podkreślenie woli walki z okupantem, przejmowanie władzy na terenach opuszczanych przez Niemców i zamanifestowanie w ten sposób suwerenności Rzeczypospolitej na Kresach Wschodnich, uważanych przez Sowietów po agresji 17 września 1939 r. za część ZSRR.
Gdy okazało się, że 2 stycznia 1944 r. granice Rzeczypospolitej pierwsza, przed aliantami z Zachodu, przekroczyła „wyzwoleńcza” Armia Czerwona, komendant Okręgu Wołyń AK - płk Kazimierz Bąbiński ps. „Luboń” 15 stycznia 1944 r. wydał rozkaz rozpoczęcia „Burzy”. W 1944 r. Akcja „Burza” miała charakter powstań lokalnych, przesuwających się z frontem ze wschodu na zachód. Po zakończeniu walk prawie we wszystkich przypadkach oddziały Armii Krajowej były rozbrajane i aresztowane przez NKWD, a żołnierze musieli wybierać między armią Berlinga a sowieckimi łagrami. Do maja 1945 r. w sowieckich łagrach znalazło się ok. 50 tys. żołnierzy AK. 21 lipca 1944 r. zapadła decyzja o włączeniu do akcji „Burza” Warszawy. Decyzję tę podjął gen. T. Komorowski 31 lipca 1944 r. Powstanie Warszawskie pod względem militarnym było największą i najbardziej krwawą operacją przeprowadzoną przez AK w ramach „Burzy”.
„Decyzja o podjęciu walki była trudna i krwawa, ale słuszna. Dzięki niej zamanifestowaliśmy wolę walki o niepodległość i wolność i nie staliśmy się siedemnastą republiką sowiecką” - mówił podczas otwarcia wystawy Janusz Kurtyka, dyrektor krakowskiego oddziału IPN.
„Przez całe lata oficjalnie nie mówiło się o tym, że Rzeczpospolita zaczynała się nie na Sanie, ale na Zbruczu i tam się zaczęła «Burza». Od lat 60. identyfikowało się ją z Powstaniem Warszawskim. Ale «Burza» to nie tylko Powstanie Warszawskie. Decyzja o przeprowadzeniu akcji zapadła po rezygnacji z planów powszechnego powstania. Wiele miejsca poświęcamy na wystawie działaniom Akcji w Małopolsce” - informował dziennikarzy Teodor Gąsiorowski, komisarz wystawy z krakowskiego oddziału IPN.
Wystawa ta ma za zadanie dopełnić obraz ogromnego wysiłku zbrojnego AK i ugrupowań patriotyczno-niepodległościowych w walce o wolność i niepodległość naszej Ojczyzny. Ekspozycja składa się z wielu bloków tematycznych. Plansze z mapami i planami obrazującymi poszczególne etapy walk, zdjęcia, dokumenty i pamiątki, bardzo często pochodzące z prywatnych zbiorów uczestników walk i ich rodzin, po raz pierwszy pokazane publicznie, broń, mundury, wypożyczone głównie z Muzeum Armii Krajowej w Krakowie, oraz inne eksponaty obrazują kolejne etapy planowania akcji, podjęcie jej przez partyzanckie oddziały na Wołyniu, walkę poszczególnych oddziałów, aresztowania po zakończeniu walk, losy dowódców i żołnierzy, którzy siłą rozbrajani byli kierowani do obozów w głąb Rosji. Ekspozycja ukazuje walki na Polesiu, Wileńszczyźnie, na obszarze lwowskim i w samym Lwowie, w okręgu lubelskim i Lublinie, w podokręgu AK Rzeszów, podczas Powstania Warszawskiego, w Kieleckim Korpusie AK, w Rzeczpospolitej Kazimierzowsko-Proszowickiej, w obwodzie gorlickim, myślenickim, miechowskim oraz w walkach o Kraków.
Na wystawę przybyli dyplomaci, parlamentarzyści, przedstawiciele władz wojewódzkich i miejskich, ogromna rzesza kombatantów, byłych żołnierzy AK, uczestników walk, którzy na fotografiach rozpoznawali swych dowódców i kolegów, akcje zbrojne, w których brali udział, liczna rzesza krakowian! Ekspozycję uświetniła młodzieżowa orkiestra dęta z parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny ze Skomielnej Czarnej pod dyrekcją o. Józefa Mońki OFMCap, która dała koncert pieśni patriotycznej przed gmachem Pałacu Sztuki, a następnie odegrała hymn narodowy.

Wystawa w Pałacu Sztuki przy ul. Szczepańskiej 4 w Krakowie będzie czynna do 2 października w godzinach 8.15-18.00.