Reklama

Duchowość

Wszystkie odcienie samotności

Co trzeci Polak powyżej 75. roku życia mieszka sam. W Wielkiej Brytanii aż 71% emerytów cierpi z powodu braku kontaktów społecznych, a co trzeci Australijczyk nie ma ani jednej zaufanej osoby. Samotność jednak coraz częściej dotyczy także młodzieży i ludzi w wieku produkcyjnym.

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Choć aktualne dane statystyczne i analizy przerażają, samotność nie jest zjawiskiem, które wyewoluowało na skutek pandemii. Przynajmniej od kilkunastu lat obserwujemy przyspieszenie zmian w natężeniu relacji międzyludzkich. Czynników, które prowadzą do takiego stanu rzeczy, jest wiele. Począwszy od tych jednoznacznie negatywnych, a skończywszy na tych, które nie tylko w teorii powinny służyć umocnieniu więzi. Na końcu każdego z nich nieubłaganie czai się jednak rozproszenie i osłabienie więzi społecznych. Restrykcje sanitarne nałożone na społeczeństwa przez rządy w czasie pandemii znacznie przyspieszyły proces atomizacji. Kto wie, może gdyby nie fakt, że już wcześniej mieliśmy problem z bliskością, nasze losy w ciągu tych trudnych niemal 2 lat potoczyłyby się inaczej?

Dawno, dawno temu...

Reklama

Polskie przemiany ustrojowe po 1989 r. objęły sferę nie tylko gospodarczą, ale także społeczną. Musiało upłynąć wiele lat, byśmy doszli do wniosku, że obfitość towarów na półkach nie zastąpiła zlikwidowanych domów kultury, bibliotek czy ośrodków sportu i nie stała się receptą na szczęście. Zanim odtworzono tę tkankę i poszerzono asortyment (w większości komercyjny), wyrosło i dojrzało pokolenie budujące więzi na podstawie technologii, które dwie dekady temu nosiły miano nowych. Bliskie, długotrwałe relacje zostały wyparte przez sezonowe, często utrzymywane głównie na odległość. Świat się skurczył, ale ludzie obok nas się oddalili. Awatary zastąpiły twarze, programy graficzne udoskonaliły wizerunek. Spotkania koleżeńskie i wspólne wyjazdy nie były już tak atrakcyjne jak dyskusje na grupach w sieci. Te z kolei stawiały poprzeczkę dużo niżej, nie wymagały tyle wysiłku co relacja bezpośrednia, a ponadto pozwalały na więcej. Nie tylko przemianom, ale wprost zanikowi więzi społecznych bardzo posłużyły modyfikacje najbliższej przestrzeni. Usunięto osiedlowe ławki, pod pretekstem gromadzenia się amatorów trunków procentowych, zamiast wysłać w te miejsca patrole policji. Dzikie boiska znikały pod kolejnymi blokami, a nawet całymi osiedlami, oczywiście, ogrodzonymi, co często niszczyło lokalne ciągi komunikacyjne. I jeśli nawet dziś robi się bardzo wiele, by odbudować sąsiedzkie relacje, to trudno jest nauczyć nas więzi, gdy nie pojmujemy ich już na poziomie emocji.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Irytująca paplanina, przejmująca cisza

Reklama

Kto z nas jeszcze pamięta, jakim wyróżnieniem dla jednostki było posiadanie własnego telefonu stacjonarnego, skoro wkrótce minie 30 lat, odkąd do Polski zawitały komórki? Oczywiście, nie oznacza to, że od razu funkcjonowały powszechnie, na to potrzeba było przynajmniej dekady. Ale każdy nowy posiadacz mieszczącej się w kieszeni komórki chyba doświadczył tego wspaniałego poczucia niezależności i uczestnictwa w cywilizacyjnym dobrodziejstwie. Lecz było coś jeszcze – coś ważniejszego: świadomość bliskości. I tak dzwoniliśmy do współmałżonka, by poinformować, że już wchodzimy do sklepu spożywczego; do mamusi z wytycznymi, by znalazła w dolnej szufladzie ciepłe skarpety; do dziecka z pytaniem, gdzie jest, bo właśnie wstawiliśmy ziemniaki. Każdy korek, w którym utknął środek transportu miejskiego, dawał okazję do obdzwonienia wszystkich znajomych i zdania im relacji z mijającego dnia. A co to była za radość, gdy ktoś do nas zadzwonił! Ziemniaki się przypalały, pies bezskutecznie prosił o spacer, samochód zatrzymywał się z piskiem opon, gdy rozgadani wchodziliśmy pod koła. Dziś wprawdzie równie angażujące jest scrollowanie stron na smartfonie, ale niewiele ma to wspólnego z podtrzymywaniem kontaktów z rodziną czy przyjaciółmi. W milczeniu przeglądamy media społecznościowe, serwisy informacyjne, sklepowe wyprzedaże, oglądamy filmy. Z nosem w ciekłokrystalicznym ekranie nie zauważamy widoków za oknem, nie nawiązujemy kontaktu wzrokowego z ludźmi obok. Rzadko z tego transu wyrwie nas dzwonek własnej lub cudzej komórki.

Aż przyszła zaraza...

Reklama

Gdy dotknęła nas tragedia COVID-19 i nastąpiły wynikające z niej wieloaspektowe konsekwencje, w pierwszych miesiącach tego nowego zjawiska telefony przeżywały swój prawdziwy renesans. Strach przed śmiercią własną i bliskich jeszcze bardziej zredukował spotkania bezpośrednie, za to częstotliwość kontaktów telefonicznych i wirtualnych osiągnęła w ciągu kilku miesięcy swoje apogeum. Dzwoniliśmy do siebie nawzajem nie tylko z pytaniem o zdrowie i z deklaracją pomocy. Zamknięci w domach zabijaliśmy nudę i brak ruchu, właśnie rozmawiając i uczestnicząc w spotkaniach on-line. Z czasem ten stan rzeczy zmęczył chyba każdego z nas. Poprzednie wzmożone potrzeby bycia wśród ludzi zmieniły się w potrzebę doświadczenia spokoju i samotności. Gdy strach zmalał, nastąpiło naturalne odprężenie, a wolę walki zastąpiła bierność. Zresztą rozpadły się koła zainteresowań w domach kultury i przyparafialne wspólnoty. Wiele osób zebrało jeszcze siły na pomoc uchodźcom z Ukrainy, ale moi rozmówcy zgodnie przyznają, że kontakty towarzyskie uległy znacznemu rozluźnieniu, a w niektórych przypadkach się osłabiły lub zerwały się więzi rodzinne. Każdy też przynajmniej raz doświadczył uczucia zniechęcenia i zmęczenia, które doprowadziło go do nieodebrania telefonu od znajomej osoby. To kolejne zjawisko, które dziś maluje się bardzo wyraźnie: dobrowolna izolacja w domowej przestrzeni po powrocie z pracy. Odcinamy się także w sferze rozmowy. Warto jednak zmierzyć się z refleksją – ktoś, kto do nas dzwoni, może chcieć tylko pogadać, ale może również potrzebować pomocy.

Tragiczne post scriptum

Nie można być samotnym.

Trzeba opiekować się kimś,

kimkolwiek.

Dzieckiem, drugim człowiekiem,

kotem, psem albo rybką w akwarium.

Albo samym sobą.

Albo Panem Bogiem w kościele.

(...)

Bo samotność

jest naprawdę

nie do zniesienia.

Jest śmiertelną chorobą.

W stu procentach śmiertelną.

Te słowa kilka dekad temu napisał Jan Rybowicz, ale jego poetycka diagnoza pokrywa się z tą medyczną. Psycholodzy i psychiatrzy nie mają wątpliwości co do tego, że samotność obniża odporność człowieka i jest tak samo szkodliwa jak zbyt mała ilość snu, ruchu czy nałogi, którym bardzo często sprzyja. Jest jedną z najczęstszych przyczyn depresji. W Polsce rokrocznie wzrasta liczba seniorów, którzy odbierają sobie życie. Jeszcze bardziej tragiczne dane dotyczą młodzieży: w 2021 r. zachowania samobójcze w tej grupie wzrosły o 77%. Łącznie w ub.r. w policyjnych statystykach odnotowano 13 798 prób samobójczych. Głównymi przyczynami tego desperackiego kroku są: choroby psychiczne, kłopoty rodzinne i ekonomiczne oraz samotność.

2023-01-23 17:34

Oceń: +6 -1

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Jak sobie poradzić z samotnością?

Niedziela Ogólnopolska 51/2019, str. 78

[ TEMATY ]

osoby starsze

samotność

adobe.stock.pl

Samotność nikomu nie sprzyja. Dotyka nas w różnym czasie i różnym wieku.

Na początku należy odpowiedzieć sobie na pytanie: czym jest samotność? Otóż jest to stan, w którym w wielu aspektach życia człowiek doświadcza tego, że jest skazany sam na siebie, że nie ma z nikim pozytywnych, bliskich relacji, że nie ma na kogo liczyć. Może to być sytuacja krótkotrwała, wynikająca z różnych okoliczności życiowych, lub trwająca przez dłuższy czas. Samotności można doświadczać bez względu na to, czy dana osoba żyje w rodzinie, w związku, czy nie ma kogoś bliskiego.
CZYTAJ DALEJ

Kard. Ryś: Tato, jesteś w domu! | Pogrzeb śp. Franciszka Rysia

2025-04-23 13:45

[ TEMATY ]

archidiecezja łódzka

Julia Saganiak

- Tata umarł w szpitalu, pewnie nie tak to sobie wyobrażał, pewnie chciał umrzeć w domu. Tato, jesteś w domu, domu, który też stawiałeś. W tym kościele jest kawałek twojej pracy, ofiary i trudu - mówił kard. Grzegorz Ryś na pogrzebie swojego Taty.
CZYTAJ DALEJ

W dzisiejszej Ewangelii mamy dwie różne sceny

2025-04-24 08:39

[ TEMATY ]

rozważania

O. prof. Zdzisław Kijas

commons.wikimedia.org

W dzisiejszej Ewangelii mamy dwie różne sceny. Pierwsza z nich ukazuje Chrystusa, który udziela apostołom daru Ducha Świętego i wraz z nim władzę odpuszczania grzechów. Mówi im: Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane. Druga z kolei scena koncentruje się na niedowiarstwie Tomasza, jednego z apostołów.

Wieczorem w dniu zmartwychwstania, tam gdzie przebywali uczniowie, choć drzwi były zamknięte z obawy przed Żydami, przyszedł Jezus, stanął pośrodku i rzekł do nich: «Pokój wam!» A to powiedziawszy, pokazał im ręce i bok. Uradowali się zatem uczniowie, ujrzawszy Pana. A Jezus znowu rzekł do nich: «Pokój wam! Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam». Po tych słowach tchnął na nich i powiedział im: «Weźmijcie Ducha Świętego! Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane». Ale Tomasz, jeden z Dwunastu, zwany Didymos, nie był razem z nimi, kiedy przyszedł Jezus. Inni więc uczniowie mówili do niego: «Widzieliśmy Pana!» Ale on rzekł do nich: «Jeżeli na rękach Jego nie zobaczę śladu gwoździ i nie włożę palca mego w miejsce gwoździ, i ręki mojej nie włożę w bok Jego, nie uwierzę». A po ośmiu dniach, kiedy uczniowie Jego byli znowu wewnątrz domu i Tomasz z nimi, Jezus przyszedł, choć drzwi były zamknięte, stanął pośrodku i rzekł: «Pokój wam!» Następnie rzekł do Tomasza: «Podnieś tutaj swój palec i zobacz moje ręce. Podnieś rękę i włóż w mój bok, i nie bądź niedowiarkiem, lecz wierzącym». Tomasz w odpowiedzi rzekł do Niego: «Pan mój i Bóg mój!» Powiedział mu Jezus: «Uwierzyłeś dlatego, że Mnie ujrzałeś? Błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli». I wiele innych znaków, których nie zapisano w tej księdze, uczynił Jezus wobec uczniów. Te zaś zapisano, abyście wierzyli, że Jezus jest Mesjaszem, Synem Bożym, i abyście wierząc, mieli życie w imię Jego.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję